Ý nghĩa hóa học của ca dao tục ngữ

 - Người đăng bài viết: Đoàn Ngọc Anh  - Chuyên mục :  Đã xem: 2005 

Trong đời sống thực tế, có nhiều câu ca dao tục ngữ được hình thành từ các phản ứng hóa học. Chúng ta cùng tìm hiểu nhé.

 

1. 

Lúa chiêm lấp ló đầu bờ

Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên.

Được giải thích theo nghĩa hóa học:

- lúa chiêm lấp ló đầu bờ nghĩa là lúa đang cần dinh dưỡng cho quá trình sinh trưởng tốt nhất
- khi có sấm là tạo ra sự phóng điện, nhiệt độ lúc này khoảng 2000 độ C. Liên kết NN trong N2 bình thường rất bền nhưng ở mức nhiệt này thì bị phá vỡ liên kết => N2 phản ứng ngay với O2 
N2 + O2 → (2000 độ C) 2NO 
- NO lại phản ứng ngay với O2 tạo ra NO2 (khí có màu nâu). 
2NO + O2 → 2NO2 
- Khi đó có mưa thì sẽ có phản ứng tạo ra HNO3 
4NO2 + O2 + 2H2O → 4HNO3 
- Lúc này HNO3 dễ dàng phản ứng với nhiều chất (chủ yếu là gốc kim loại R+ hoặc NH4+) để tạo thành muối nitrat  rất nhiều dinh dưỡng cho cây hấp thụ ngay lập tức nên lúa phất cờ mà lên
NH4(+) + NO3(-) → NH4NO3 
R(+) + NO3(-) → RNO3

2. 

Anh đừng bắc bậc làm cao

Phèn chua em đánh nước nào cũng trong.

Giải thích:
Phèn chua là muối sunfat kép của nhôm và kali. Ở dạng tinh thể ngậm 24 phân tử H2O vì vậy có công thức hoá học là K2SO4.Al2(SO4)3.24H2O
Phèn chua còn được gọi là phèn nhôm, người ta biết phèn nhôm còn trước cả kim loại nhôm. Phèn nhôm được sản xuất từ các nguyên liệu là đất sét (có thành phần chính là Al2O3), axit sunfuric và K2SO4.
Phèn chua  có vị chát chua không độc, ít tan trong nước lạnh nhưng tan nhiều trong nước nóng. Khi tan trong nước phèn chua sẽ bị thủy phân và tạo thành Al(OH)3 ở dạng kết tủa keo lơ lửng trong nước.
Al2(SO4)3  2 Al3+ + 3 SO42-
Al3+ + H2O ⇄ AlOH2+ + H+
AlOH2+ + H2O ⇄ Al(OH)2+ + H+
Al(OH)2+ + H2O ⇄ Al(OH)3 ↓ + H+
Al2(SO4)3 + 3H2O 2Al(OH)3 ↓ + 3H2SO4
Chính những hạt Al(OH)3 kết tủa dạng keo lơ lửng  này đã kết dính các hạt bụi bẩn các hạt đất nhỏ để trở thành hạt đất to hơn, nặng hơn và lắng chìm xuống. Vì vậy mà nước trở nên trong hơn.

3.                                                                           Cha truyền, con nối
                                                                             Thợ nguội dạy con
                                                                             Muốn lửa đỏ hơn
                                                                            Ta nên rảy nước.

Câu này mang hàm ý khoa học hóa học như thế nào?
Giải thích: 
Các ông thợ rèn, theo kinh nghiệm, thường để một cái chổi bằng giẻ tẩm ướt hoặc có chậu nước bên cạnh khi rèn cuốc xẻn dao rựa…. Đó cũng là nguyên nhân người ta gọi ông là thợ nguội đấy.
Thợ nguội đưa thanh sắt vào bếp than hồng để nung nóng đỏ cho sắt mềm mới rèn được. Thỉnh thoảng trong lúc tôi dao, rựa… thợ rèn nhấp chổi ướt nước lên bếp than hồng. Bạn sẽ thấy lửa đỏ hơn khi chưa nhấp nước đấy! Bác thợ rèn tuy không hiểu được hiện tượng hóa học xảy ra nhưng biết tác dụng thực tế của nó. 
Còn tác dụng hóa học là việc của chúng ta:
- Rảy nước làm lửa đỏ hơn là do trên bếp than đang nhiệt độ khá cao, than hồng sẽ khử nước tạo hỗn hợp khí than ướt theo phương trình:
C + H2O  CO + H2
Hỗn hợp khí này cháy nhanh, tạo ngọn lửa màu xanh, tỏa nhiều nhiệt làm cho nhiệt độ bếp cao hơn, rèn nhanh hơn.
- Mặt khác, CO sinh ra từ phản ứng còn khử các oxit bám trên bề mặt thanh sắt làm thanh sắt mềm hơn và tăng lượng sắt nguyên chất vốn có.

Còn rất nhiều câu ca dao tục ngữ được hình thành từ các phản ứng xảy ra trong thực tế được đúc kết từ kinh nghiêm của cha ông ta rất hữu ích cho việc nâng cao kiến thức cũng như ứng dụng thực tiễn đấy. Bạn tìm hiểu thêm nhé. 


 
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến
  • Thanh Hà

    "Lúa chiêm lấp ló đầu bờ
    Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên"
    Giải thich như vậy là sai tuyệt đối. không hiểu về nông nghiệp thì không thể giải thích đúng được nhé!

      Thanh Hà   01/11/2016 04:23
     

Mã chống spam   

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Top